Şahmat oynamağın uşaqlara faydası
Valideynləri maraqlandıran suallardan biri də budur: uşaqlar boş vaxtlarını necə səmərəli keçirsinlər? Valideynlərin qarşıya qoyduqları əsas məqsəd uşaqları cəmiyyətə faydalı bir şəxs kimi yetişdirməkdir. Uşaqların gələcəkdə sərbəst qərar verib, həyat çətinliklərinin öhdəsindən gəlməsi üçün onu hələ balacalıqdan istiqamətləndirmək lazımdır. Bəs uşaqlara yaradıcılıq qabiliyyətini, sərbəst fikir yürütmək qaydalarını necə aşılamaq lazımdır?
Hər bir ailədə bu sual müxtəlif cür həll olunur. Bəziləri uşaqları müxtəlif dərnəklərə göndərir, bəziləri isə dil kurslarına yazdırırlar. Əgər hələ də övladınızın vaxtını necə səmərəli keçirməsi haqda fikirləşirsinizsə, yazıya diqqət edin.
Psixoloqlar bildirirlər ki, şahmat oyunu uşağın əqli inkişafında müsbət rol oynayır. Şahmat oyunu dünyagörüşünün inkişafına təsir edir, diqqətli olmağı, fikirləşməyi, müqayisə etməyi, əvvlcədən oyununun nəticəsini görməyi öyrədir. İxtiraçılıq qabiliyyətini və qanunauyğunluq təfəkkürünü inkişaf etdirir. Uşaqlarda səbirlilik qabiliyyətini, özünü ələ almaq, dözümlülük hissini artırır. Onlarda özünə tənqidlə yanaşmaq, sərbəst qərar vermək hisslərini güclənir. Şahmatı ən çox da hiperaktiv (dəcəl,dinamik) uşaqlara öyrətmək lazımdır.
Uşaqlar hansı yaşdan şahmatı öyrənməlidirlər?
Məşhur şahmatçıların, dünya çempionlarının həyatlarına nəzər yetirəndə erkən yaşlardan bu oyunla maraqlandığının şahidi oluruq. Xose Raul Kapablanka şahmat oynamağa 5 yaşından başlayıb, atasının oyunlarına baxa-baxa oyunun gedişinə bələd olub. On bir dəfə dünya çempionu olan Roberta Fişeraya şahmatı 6 yaşında olarkən öyrənib. Qarri Kasparov da şahmat oynamağa 5 yaşından başlayıb. Raul Kapablankanın fikrincə, şahmat sadəcə oyun deyil, intellektual vaxt keçirməkdir. Həmçinin onda elmin müəyyən elementləri var. Zehni işdə işləyənlər üçün şahmat oynamaq idmançılar üçün idmanla məşğul olmaq kimidir. Şahmat insan əqlini məşq etdirməyin ən gözəl yoludur.
Şahmatın köməkliyi ilə uşaq kiçik yaşlarından müstəqil qərar vermək kimi xüsusiyyətə yiyələnir. Bundan əlavə, uşaqlarda mövcud situasiyanı məntiqli qiymətləndirmək vərdişi də formalaşır. Təbii ki, bu bacarıqlar onun gələcəkdə bir şəxsiyyət kimi formallaşmasında mühüm rol oynayacaq.
Şahmatla məşğul olan uşaqlar vaxtlarını düzgün planlaşdırmağı, strateji düşüncə tərzi və qoyulan məqsədlərə çatmaq bacarıqlarına malik olurlar. Bundan əlavə, uşağın yaddaşı və riyazi hesablama bacarığı da digər uşaqlara nisbətən daha güclü inkişaf edir.
İlk baxışdan darıxdırıcı kimi görünən bu idman növü əslində uşaqlara mübariz və döyüşkən olmağı öyrədir. Bu baxımdan şahmat, boks, cüdo və ya güləşdən heç də geri qalmır. Yeganə fərq isə fiziki yox, intellektual gücdən daha çox istifadə olunmasıdır.
