Professor məsləhəti: bir xarici dil öyrənmək bəs edir
Bu gün həyatımızda o qədər etməli olduğumuz və bağlı olduğumuz fəaliyyətlər var ki, biz universiteti bitirənə qədər bir neçə dil öyrənmək istədiyimiz halda bir dilə belə ətraflı sahib ola bilmirik.
Azərbaycan vaxtilə SSRİ-nin tərkibində olduğu üçün bu gün əsasən ana dilimizlə yanaşı, rus dilindən istifadə edirik. Amma tarix və zamana baxsanız, dünyada hər zaman bir dil dünya dili sayılır və bu heç zaman rus dili olmayıb. Öncələr bu, fransız dili olsa da, indiki zamanımızda bəyənsək də, bəyənməsək də, dilimizə yaxın və ya uzaq olsa da, bu, ingilis dilidir.
Sizə bir təcrübəmi paylaşım. Mən İngilis dili və Ədəbiyyatı ixtisasını oxuyarkən, universiteti bitirəndə 4 dilə (rus, ingilis, fransız və alman) sahib olmaq planım vardı. Gecə-gündüz onları düşünürdüm. İkisinin hazırlığına belə başlamışdım.
Bir gün bir professorumuza yaxınlaşıb dedim ki, mənə 4 dili ətraflı şəkildə öyrənmək üçün nə məsləhət verə bilərsiniz? Professor baxdı üzümə və güldü. Dedi sən keçmişin təsirində qalmısan və səninlə bərabər çox insan təəssüf ki, bu haldadır. Dedi ingilis dilini öyrənib bitirdin ki, başqa dilləri də mənimsədin? Qətiyyətlə etiraz etdi və mənim sadəcə bir dil üzrə ixtisasım üzrə, sevdiyim dil üzrə, gələcəyimə hər zaman açar rolu oynayacaq dil üzrə çox dərin öyrənməyimi, hətta əsər yazacaq qədər mənimsəməyimi istədi. 4 dillə heç bir şey etmək olmaz, amma bir dillə çox şey etmək olar.
Təbii o zaman tərəddüdlü qalsam da, sevdiyim professoruma qulaq asaraq bütün gecə-gündüzümü ingilis dilinə yönəltdim. Həyatımda düşündüyüm nə var idisə, ingilis dilinə görə düşünürdüm. İngilis dilindən başqa heç bir ixtisas məni maraqlandırmırdı.
Universitetin köhnəlmiş sistemi ilə deyil, o zaman məşhur Headstart kitablarını bahalı-bahalı alıb oxuyurdum. O zaman dinləmə üsulu olaraq kasetlə dinləyirdim kitabları. Universiteti bitirməyimdən 10 ildən çox keçib və mən hələ də ana dilimlə yanaşı, sadəcə ingilis dilini bilirəm. Amma o zaman mənimlə bərabər olan dostlarımın heç biri bu ideyaya inanmadı.
Bəziləri orta səviyyəli ingilis dili müəllimi oldu, bəziləri heç ingilis dilindən bir kəlmə də bilmir, bəziləri inşaatda işləyir, bəziləri isə hələ nə edəcəyini belə bilmir. Bu onların bacarıqlı olmadığı anlamına gəlməz. Hamısı yetərli dərəcədə məndən üstün insanlar idi. Bəziləri rus dilini belə yüksək səviyyədə bilirdi.
Sadəcə, o professorumuza inanmadılar. 50 işin arxasınca getdilər. Lazımsız dərəcədə qrammatikanı oxuyub ingilislərdən səhv tutmağa çalışdılar. Reallığı buraxıb fərziyyələrə inandılar. Mən isə sadəcə bir dil ilə dünyanı gəzdim. Heç bir ödəniş etmədən Amerikada magistr təhsili aldım, kompüteri öyrəndim. İstədiyim kimi yaşayıram. Gözəl müəllim oldum. Tələbələrə xaricdə oxumaq haqqında məsləhətlər verə bilirəm, sabah istəsəm, diplomat da ola bilərəm. Səbəb? Sadəcə və sadəcə bir dili çox yaxşı bilirəm və bu mənə bütün qapıları açır. Zamanı gəldiyində tərcüməçi oluram, zamanı gəldiyində müəllim, zamanı gəldiyində məsləhətçi. Yəni ixtisasca tədris insanı olduğum üçün ingilis dili ilə tədrisə, elmə aid nə varsa, mənim üçün öyrənmək və tətbiq etmək çətin deyil.
Bu gün çox təəssüf ki bizim məktəblərdə ingilis dili yetərincə deyil. Amma bu, tək Azərbaycanın problemi deyil, demək olar ki heç bir ölkənin məktəbində dil tədrisi super şəkildə olmur. Amma indi gözəl tədris metodları var. Cambridge sistemi var. Mən dinləmələrə sadəcə kasetlə baxırdımsa, indi telefonla gecə-gündüz dinləmə etmək mümkündür.
Rus dilini bilmirsinizsə, heç bir utanacaq tərəfi yoxdur. Çox insan elə düşünür ki, rus dilini bilməsə, Azərbaycanda kimsə onları işə almayacaq və ya cəmiyyət onu qəbul etməyəcək. Belə şeylər sadəcə şişirtmədir. Bizim rəsmi dilimiz Azərbaycan dilidir.
Sadəcə, kitab oxumağı götürün. Biriləri o kitabı ingilis dilindən rus dilinə tərcümə edir və siz onu rusca oxuyursunuz. Amma o, orijinal olaraq ingilis dilində yazılıb. Dünyada indi ən yaxşı əsərlər belə ingilis dilində yazılır, çünki müştəri, oxucu bu dildədir. Və orijinal kitab oxumaq başqa şeydir.
Elgün Kərimov
