Biznesin idarə edilməsi - menecment
Biznesdə əsl uğur heç vaxt təsadüfən gəlmir. Yalnız effektiv idarəetmədən daim istifadə etməklə uzunmüddətli müvəffəqiyyətə nail olmaq olar.
İdarəetmə haqqında tam bir elm mövcuddur. Məlum olur ki, sən demə, ölkəni və avtomobili, raket qurğusunu və bağçada uşaq qrupunu idarəetmədə ümumi qanunlar, qaydalar, prinsiplər mövcuddur. İdarəetmə haqqında elm məhz onları öyrənir. Bəs biznesdə idarəetmə ilə həyatın başqa sahələrində idarəetmə arasında oxşarlıq nədədir?
Bizim istənilən hərəkətimiz müvafiq məqsədin mövcudluğunu nəzərdə tutur. Hətta əgər biz sadəcə divanda uzanırıqsa, bunu da müəyyən bir məqsədlə edirik: 1). istirahət etmək, 2) nəyisə fikirləşmək, 3) kimisə öz davranışınla təngə gətirmək.
Fərz edək ki, sizə sabah səhər başqa şəhərə uçmaq lazımdır. Təyyarəniz 9.00-də uçur, aeroporta qədər yol 1 saat çəkir. Beləliklə, sizin hədəfiniz təyyarəyə çatmaqdır. Bu məqsədinizin həyata keçirilməsinə başlamazdan əvvəl siz öz hərəkətlərinizi planlaşdırırsınız, yəni hər bir hərəkətinizin sırasını və icra müddətini xəyalən təsəvvür edirsiniz. Bu zaman görün sizdə nə alınır: saat doqquz reysinə çatmaq üçün uçuşdan 1,5 saat əvvəl aeroporta gəlmək lazımdır, yəni 7.30-da. Deməli, evdən 6.30-da çıxmaq lazımdır. 5.45-də isə yuxudan qalxmaq lazım gələcək, əşyaları bir gün əvvəldən yığmaq daha yaxşıdır.
Artıq sizdə iş planı olduqdan sonra onun icrasının təşkilinə başlayın. Ailə üzvlərindən kiməsə sizə əşyalarınızı qablaşdırmaqda kömək etməyi xahiş edin. Saatınızı yoxlayın və zəngli saatı 5.45-ə qoyun. Siz vaxtında oyanırsınız və hər şeyi plana uyğun edirsiniz. Onu yerinə yetirərkən, özünüzü nəzarətdə saxlayın: saata baxın və izləyin, görün "geri qalma" və ya "planın pozulması" yoxdur ki? Sizin səyləriniz müvəffəqiyyətlə nəticələnir - siz təyyarəyə yetişirsiniz.
İdarəetmə elementləri
Biznesdə idarəetmə üçün həmçinin hədəflər, planlaşdırma, təşkilat və nəzarət lazımdır. Həm də bu hələ idarəetmənin "künc daşları"nın hamısı deyil. Firmanı idarə etmək - insanlarla münasibətdə olmaq deməkdir. O insanlarla ki, müxtəlif zövqləri, vərdişləri, maraqları və öz şəxsi məqsədləri ola bilər. Onlarda firmanın uğur qazanmasına maraq oyatmaq lazımdır. Elə etmək lazımdır ki, onlar firmaya mümkün qədər çox xeyir gətirsinlər və bu, motivasiya adlanır.
Əgər firmada bir nəfərdən çox insan varsa, müvəffəqiyyət bir çox hallarda onların arasında formalaşacaq münasibətlərdən asılı olacaq. Bəs işçilərin sayı onlarla və yüzlərlə olduqda necə? Biznesi idarəetmədə həmişə ünsiyyət problemi mövcuddur. İnsana gələcəyə baxmaq, perspektivləri nəzərə alaraq öz fəaliyyətini planlaşdırmaq xasdır. İdarəetmədə bu, proqnozlaşdırma adlanır.
Menecment
Biznesdə idarəetmə menecment (ingilis sözü management - idarəetmə) adlanır. Biz elə bir az əvvəl onun tərkib hissələrini və ya fəaliyyət növlərini müəyyən etdik.
Bəs menecment nə deməkdir? Bu, qarşıya qoyulmuş hədəflərə çatmaq bacarığıdır. Belə tərif sizə çox sadə görünə bilər. Ancaq onda idarəetmə fəaliyyətinin bütün növləri və məzmunu "gizlənib". Birincisi, bacarıq. Uğur qazanmaq üçün işi necə görməyi bilmək və öz biliyini praktikada tətbiq etməyi bacarmaq lazımdır. Menecmentin öz fəndləri və "oyun qaydaları" var və siz bütün bunları öyrənə bilərsiniz.
İkincisi, məqsədə çatmaq. Menecmentdə vacib olan yalnız var gücü ilə çalışmaq deyil, məhz məqsədə çatmaqdır. Hələ ki, siz arzuolunan nəticəyə nail olmamısınız, hesab edə bilməzsiniz ki, artıq idarəetməni öyrənmisiniz.
Və nəhayət, üçüncüsü, qarşıya qoyulmuş hədəflər. Hədəflər düzgün seçilərək qarşıya qoyulmalıdır, əks təqdirdə həm birinci, həm də ikinci mənasız olacaq.
Bəs firmada bütün bunları kim icra edir? Menecer!
Kiçik firmada bütün qərarları adətən firma sahibi özü qəbul edir. Firmasının işinə nəzarəti də o özü edir. Daha böyük firmalarda bu funksiyaları menecer yerinə yetirir. O, firmada tək ola bilər, məsələn, kiçik mağazada. Böyük şirkətlərdə menecmentlə məşğul olan insanların sayı çox olur: biri məhsulun istehsalı üçün cavab verir, başqası satışı təşkil edir, üçüncü malların reklamı ilə məşğul olur, dördüncü işçiləri işə götürür.
Menecer - firmada mərkəzi fiqurdur. Əlbəttə, biznesdə uğur qazanmaq üçün həm malın keyfiyyəti, həm kapital, həm işçilərin peşə səviyyəsi, həm də yaxşı reklam çox əhəmiyyətlidir. Ancaq əgər firmanın meneceri yaxşı deyilsə, firmanı nə pul xilas edəcək, nə də insanlar - firma hər ikisindən məhrum ola bilər.
Yaxşı menecer olmaq nə deməkdir? Hər şey çox sadədir: yaxşı menecer işin icra edilməsini təmin edir.
