Biznesə mane olan düşüncələr
Mən əminəm ki, bu gün çoxunuz yaxın gələcəkdə öz biznesinizin qurulması barədə düşünürsünüz. Təbii ki, biznesə sahib olmaq çox vacibdir: insan maddi və mənəvi cəhətdən sərbəst olur, öz həyatını düzgün planlaya bilir, boş-boş işlərlə məşğul olmur və s. Bu yazıda mən "öz biznesini qurmaq üçün nə etmək lazımdır" haqda deyil, "necə etsən, heç vaxt biznes sahibi olmayacaqsan?" sualına cavab vermək üçün təcrübəmdə gördüyüm və əmin olduğum məsələlər barədə danışacam.
Beləliklə, insan necə düşünməlidir ki, heç vaxt biznesi olmasın?! Əslində bu sualın cavabları çoxdur, lakin mən bu sualın ən "ölümcül" bildiyim 4 cavabı barədə yazacağam! Qalanlarını siz xatırlayarsınız, məncə.
Mən hələ cavanam. Bu sözü biznes qurmaq istəyən gənclərin çoxu düşünür. Çox zaman cavan adam hansısa yeni bir biznes ideya ilə valideynlərinə, qohumlara və ya dostlarına müraciət edir. Bəzən son dərəcə parlaq biznes ideyalar valideynlərin (və ya dost, qohumların) "ay bala, hələ uşaqsan, sən hələ universiteti bitir, əsgərliyə get, sonra magistratura, sonra aspirantura və s." deyə cavabları ilə məhv olur. Ən böyük milyonçular ilk işlərini məhz gənc yaşlarında qurublar və uğurlu biznes üçün yaş əhəmiyyət kəsb etmir. Biznesmen olmaq yaşdan, təhsildən asılı deyil, bunun üçün, sadəcə, təşəbbüskar olmaq və inanmaq lazımdır.
Hərdən hansısa biznes qurmaq istədiyiniz zaman "hər şeyim var, biznes nəyimə lazımdır?" düşüncəsi insanın ağlına gəlir. "Hər şey" məfhumu, təbii ki, subyektiv yanaşmadır, lakin həyatda "hər şeyim var" deyə düşünən adamlardan qorxmaq lazımdır. Həyatda heç vaxt hədəfsiz yaşamaq olmaz və insanı ucaldan onun sabaha baxışları və hədəfləridir.
"Adamın olmasa, heç bir iş qura bilməzsən". Bu gün Azərbaycanda ən aktual (təəssüf ki) biznes qurmaq maneəsidir və məsələ burasındadır ki, bu, sadəcə psixoloji baryerdir. İş qurmaq, öz biznesini (söhbət xırda biznesdən gedir) qurmaq üçün bu gün Azərbaycanda çoxlu boşluqlar var. Ən azından, xidmət, ticarət və onlayn (internet) sektorlarda uğurlu iş qurmaq mümkündür. Bu psixologiya ilə düşünən adamlar ölkədə istənilən dəyişikliklər baş verdiyi halda iş sahibi ola bilməyəcək. Çox qorxulu tendensiyadır.
"İş qurmaq üçün gərək pul olsun" fikrinə gələk. Əlbəttə, iş qurmaq üçün pul lazımdır, lakin nə qədər pul və ya sadəcə pulla biznes sahibi olmaq mümkündürmü? Qətiyyən yox! Uğurlu biznesmenlərin ilkin kapital toplama prosesini təhlil edin və görəcəksiniz ki, heç bir milyonçunun ilkin kapitalı kifayət qədər olmayıb! Ola da bilməz, biznes qurmağın 3 şərti var və burada pul bu şərtlərin çox cüzi bir hissəsidir. Biznesmen olmaq üçün pul yox, təşəbbüskarlıq və iradə lazımdır, uğurlu biznes qurmaq üçün isə pul (kapital) deyil, bazar və ideya olmalıdır.
Sonda bir söz də deyim, biznesmen olmamaq üçün bir şərt də var: böyük bizneslərdən başlamaq. Məsələn, ömründə bir 10 kvadrat metrlik yerdə satış etməyən adamın ticarət mərkəzi tikmək arzusu... Çox təhlükəlidir!
İlkin Manafov
